علائم تومور مغزی، علائم اولیه و شایع ترین علائم

علائم تومور مغزی

تومور مغزی رشد سلول‌های غیر‌طبیعی در مغز است. این بیماری می‌تواند در هر قسمت از مغز یا جمجمه، از جمله پوشش محافظ، قسمت زیرین مغز (پایه جمجمه) ، ساقه مغز، سینوس‌ها و حفره بینی و بسیاری از نواحی دیگر ایجاد شود. از شایعترین علائم تومور مغزی می‌توان به سردرد، مشکلات بینایی، تغییرات خلق و خوی، تشنج ، تغییرات شخصیتی و… اشاره کرد. این مقاله به علائم مختلف تومورهای مغزی، علائم مرتبط با انواع و مکان‌های مختلف تومور و عوامل خطر هر کدام می‌پردازد.

پنج علامت شایع تومور مغزی

پنج علامت شایع تومور های مغزی از زبان دکتر علیرضا طبیب خوئی جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات

علائم و نشانه‌های تومور مغزی

علائم تومور مغزی صرف نظر از تومور مغزی بدخیم یا تومور مغزی خوش خیم بودن آن‌ها مشابه است؛ تنها ممکن است بسته به نوع، محل در مغز و مرحله تومور متفاوت باشند. سرطان در مفهوم ساده به تقسیم شدن غیرطبیعی سلول‌ها در بخشی از بدن می‌گویند که منجر به ایجاد توده می‌شود. اگر این توده توسط سلول‌های مغزی ایجاد شود، بیماری به نام تومور مغزی را به وجود می‌آورد. تومورهای مغزی انواع مختلفی دارند، هر چند تومورها در علائم کلی مشابه هستند اما هر کدام علائم مخصوص به خود را نیز دارند که در ادامه به آن می‌پردازیم.

 

تومور مغزی

علائم شایع تومور مغزی 

  • سردرد
  • تشنج
  • تغییرات در شخصیت
  • مشکلات بینایی
  • از دست دادن حافظه
  • تغییرات خلق و خوی
  • از دست دادن تعادل
  • حالت تهوع
  • خستگی
  • اضطراب یا افسردگی
  • مشکل در تمرکز
  • مشکلات گفتاری
  • احساس گیجی و سردرگمی
  • از دست دادن هماهنگی
  • ضعف عضلانی
  • سوزن سوزن شدن یا سفتی در یک طرف بدن

علائم و نشانه های تومور مغزی در زنان

علایم تومور مغزی در زنان می‌تواند شامل سردرد متکرر، تغییرات در دید، مشکلات حافظه و تمرکز، تشنج‌ها، تغییرات در شخصیت، گیجی و اختلالات خواب باشد. همچنین، ضعف عضلات، مشکلات حرکتی، تشدید علائم قبلی در صورت فعالیت فیزیکی و افزایش فشار داخل جمجمه نیز امکان‌پذیر است. در زنان، بعضی از تومورهای مغزی ممکن است با تغییرات در سیکل ماهانه یا اختلالات هورمونی همراه باشند.

در صورت تجربه هریک از این علائم، به ویژه اگر مدت طولانی ادامه یابند یا شدت آنها افزایش یابد، اهمیت مشاوره پزشکی و انجام تست‌های تصویربرداری برای تشخیص و درمان زودرس تومور مغزی افزایش می‌یابد.

علائم تومور مغزی در ازمایش خون

علائم تومور مغزی معمولاً در آزمایش‌های خون مشاهده نمی‌شوند؛ زیرا تومور مغزی در مرحله اولیه اغلب بدون افزایش متابولیسم یا تغییراتی در خون قابل شناسایی نیست. تشخیص این نوع تومورها اغلب با استفاده از تصویربرداری مغزی مانند اسکن ام‌آرای (MRI) و سی‌تی اسکن (CT) صورت می‌گیرد.

در موارد خاص، درصدی از تومورهای مغزی ممکن است باعث افزایش یا کاهش مقادیر خاصی در آزمایش‌های خون شوند، اما این موارد نسبت به تصویربرداری مغزی کمتر استفاده می‌شوند.

اگر احساس علائم مشکوک به تومور مغزی کنید، مراجعه به پزشک و انجام تست‌های تصویربرداری به عنوان ابزار اصلی تشخیصی توصیه می‌شود.

 

علائم تومور مغزی در جوانان

علائم تومور مغزی در جوانان می‌تواند شامل سردرد شدید، استفراغ متکرر، تغییرات در شخصیت، مشکلات در دید و تعادل، ضعف عضلات، تشنج، مشکلات حافظه و تمرکز، افزایش حجم سر و سرگیجه باشد. در حالت‌هایی، تومور مغزی ممکن است باعث اختلالات در گفتار یا حواس پنجگانه نیز شود.

در جوانان، این علائم ممکن است به شدت تحت تأثیر قرار گیرند و آثار آنها بر عملکرد روزمره و تحصیلات اجتناب‌ناپذیر باشد. هر گونه نشانه‌ای که باعث نگرانی شود، از جمله علائم متعدد یا تغییرات ناگهانی در سلامت جسمی و روحی، نیاز به مشاوره پزشکی و ارزیابی تخصصی دارد.

در صورت بروز هر یک از این علائم، توصیه می‌شود که به اسرع وقت با پزشک مشورت کنید و اقدام به انجام تست‌های تصویربرداری مغزی نمایید.

 

علائم پنهان تومور مغزی

علائم پنهان تومور مغزی ممکن است در مراحل ابتدایی کمتر آشکار باشند. این علائم معمولاً به تدریج افزایش می‌یابند و به مرور زمان آشکارتر می‌شوند. برخی از علائم پنهان تومور مغزی شامل:

۱٫ سردرد متناوب یا شدید: به خصوص صبح‌ها یا شب‌ها.

۲٫ استفراغ متکرر: به ویژه بدون علت آشکار یا مرتبط با حرکات خاص.

۳٫ تغییرات در رفتار و شخصیت: مثلاً افت احساسات، تغییر در مزاج یا اختلالات در گفتار.

۴٫ مشکلات دیداری: افت دید یا تغییرات در دیدار می‌تواند نشانه باشد.

۵٫ ضعف عضلات یا اختلالات حرکتی: از جمله مشکلات در مشی، تعثر در حرکت یا ضعف ناگهانی.

۶٫ تشنج: بروز تشنج‌ها بدون تاریخچه قبلی.

۷٫ مشکلات در حواس پنجگانه: اختلالات در شنوایی، بو، لمس، چشایی یا حس الویت.

هر گونه تغییر یا نشانه غیرعادی در سلامتی، خصوصاً در مواردی که ممکن است به تومور مغزی اشاره داشته باشد، نیاز به مشاوره با پزشک دارد.

 

تست آنلاین تومور مغزی

متأسفانه، هیچ تست آنلاینی که بتواند تومور مغزی را تشخیص دهد، وجود ندارد. تشخیص تومورهای مغزی نیاز به انجام تست‌های تصویربرداری مغزی مانند اسکن ام‌آرای (MRI) یا سی‌تی اسکن (CT) دارد. این تست‌ها توسط تیم پزشکی متخصص تجزیه و تحلیل می‌شوند تا نوع، اندازه، و مکان تومور مغزی مشخص شود.

در صورتی که علائمی نشان دهنده احتمال تومور مغزی داشته باشید، بهترین راه این است که به پزشک مراجعه کرده و از او درخواست بررسی و انجام تست‌های مورد نیاز کنید. هرگونه تأخیر در تشخیص و درمان ممکن است تأثیرات جدی بر روی سلامتی داشته باشد.

آیا سرگیجه نشانه تومور مغزی است

بله، سرگیجه می‌تواند یکی از علائم تومور مغزی باشد، اگرچه سرگیجه به تنهایی نمی‌تواند به طور قطعی تشخیص تومور مغزی را بنیاد گذارد. تومورهای مغزی می‌توانند فشار را بر محیط مغز و اعصاب اطرافیان آن اعمال کنند و علائمی از جمله سرگیجه، سردرد شدید، تغییرات در دید و تعادل را ایجاد کنند.

سرگیجه در کنار علائم دیگر مثل استفراغ، تغییرات در شخصیت، مشکلات در دید و حتی تشنج ممکن است به تشخیص تومور مغزی کمک کند. هر گونه سرگیجه غیرمعمول یا همراه با علائم دیگر نیاز به ارزیابی پزشکی دارد، به ویژه اگر این علائم به صورت مداوم یا تشدید یابد.

علائم اختصاصی تومور مغزی در اقایان

علائم تومور مغزی در آقایان ممکن است متنوع باشند و بسته به موقعیت، اندازه، و نوع تومور متغیر باشند. برخی از علائم اختصاصی تومورهای مغزی در آقایان شامل:

۱٫ سردرد شدید: به ویژه در صبح و با تغییرات در حرکات جسمی.

۲٫ تغییرات در شخصیت: ممکن است باشد که شخصیت یا رفتار فرد تغییرات ناگهانی نشان دهد.

۳٫ مشکلات حافظه و تمرکز: افت توانایی در حفظ و تمرکز ممکن است به علت فشار بر مغز باشد.

۴٫ مشکلات دیداری: تغییرات در دید، مانند افت دید، دید مات یا دید مات و از دست رفتن دید.

۵٫ تغییرات در کنترل عضلات: ضعف عضلات یا مشکلات در حرکت‌های عضلانی.

۶٫ تشنج‌ها: بروز تشنج‌های ناگهانی و بدون تاریخچه قبلی.

۷٫ سختی‌ها در گفتار: مشکلات در تلفظ یا درک و استفاده از کلمات.

۸٫ تغییرات در شهوت جنسی یا کارکرد جنسی: ممکن است با توجه به محل و اثر تومور بر عصب‌های مرتبط با جنسیت اتفاق بیافتد.علائم تومور مغزی بدخیم

انواع تومورهای مغزی و علائم آن

همان‌طور که بیان کردیم تومور‌های مغزی انواع گوناگونی دارند که هر کدام علائم مخصوص به خود را نشان می‌دهند. در ادامه، به بررسی چند نوع تومور مغزی شایع و علائم خاص آن‌ها خواهیم پرداخت.

مننژیوم مغزی

تقریباً یک سوم تومورهای اولیه مغز تومور مغزی  مننژیوم هستند؛ آن‌ها معمولاً خوش‌خیم هستند و به کندی رشد می‌کنند. این سلول‌ها از سلول‌های بافت پوشاننده مغز و نخاع رشد نموده و روی این نواحی فشار ایجاد می‌کنند. مننژیوم در کودکان بسیار نادر است و بیشتر در زنان بالای ۶۰ سال شایع است؛ مردان کمتر به این بیماری مبتلا می‌شوند. از شایعترین علائم تومور مغزی در حالت مننژیوم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سردرد شدید
  • ضعف در بازو یا پا
  • تشنج
  • تغییرات در شخصیت
  • مشکلات بینایی

گلیوبلاستوما

گلیوبلاستوما تومورهای بدخیم هستند. آن‌ها می‌توانند به سرعت رشد کنند و به همین خاطر به درمان فشرده‌تری نیاز دارند. طبق گفته انجمن تومور مغزی آمریکا، متخصصان مراقبت‌های بهداشتی بسته به میزان غیرطبیعی بودن سلول‌های تومور، درجه‌ای را به تومورها اختصاص می‌دهند. تومورهای درجه ۱ خوش‌خیم‌ترین و درجه ۴ بدخیم‌ترین هستند؛ گلیوبلاستوما از دسته تومورهای درجه ۴ محسوب می‌شود.

تعدادی از شایعترین علائم تومور مغزی در حالت گلیوبلاستوما:

  • تهوع و استفراغ
  • سردرد که ممکن است در صبح شدیدتر باشد
  • ضعف در بدن، مانند بازو، پا یا صورت
  • مشکل در ایجاد تعادل
  • مشکلات حافظه
  • تشنج

 

آستروسیتوم

آستروسیتوم‌ها تومورهای مغزی هستند که از سلول‌هایی با نام آستروسیت ایجاد می‌شوند. این سلول‌ها بافت مغز را می‌سازند. می‌توانند از درجه ۱ تا ۴ متغیر باشند. این تومور در کودکان رایج است.

 

علائم تومور مغزی خوش خیم

شایعترین علائم تومور مغزی در حالت بیماری آستروسیتوم:

  • سردرد شدید
  • از دست دادن حافظه
  • تشنج
  • تغییرات در رفتار

کرانیوفارنژیوم

کرانیوفارنژیوما یک تومور خوش‌خیم است که در نزدیکی غده هیپوفیز ایجاد می‌شود؛ این غده به دلیل نزدیکی به غده هیپوفیز و مجاری بینایی حساسیت ویژه‌ای دارد. این بیماری در کودکان بسیار رایج‌تر از بزرگسالان است و باعث ایجاد اختلالات بینایی در کودکان می‌شود. این تومور باعث ایجاد فشار بر روی غده هیپوفیز و مجرای بینایی می‌شود و در امتداد عصب بینایی رشد می‌کند.

شایعترین علائم تومور مغزی در حالت بیماری تومور کرانیوفارنژیوما:

  • چاقی
  • مشکلات بینایی به دلیل تورم عصب بینایی
  • مشکلات هورمونی

تومور هیپوفیز

 

تومور هیپوفیز در غده هیپوفیز ایجاد می‌شوند و بر سطح هورمون‌ها تأثیر می‌گذارند؛ این بیماری در زنان شایع‌تر از مردان است. آن‌ها به کندی رشد می‌کنند به همین دلیل می‌توانند در دراز‌ مدت نیز درمان شوند.

این تومورها می‌توانند هورمون‌های هیپوفیز ترشح کرده و علائم اضافی ایجاد کنند. طبق گفته انجمن تومور مغزی آمریکا، تومورهایی که از غده هیپوفیز شروع می‌شوند، تقریباً همیشه غیرسرطانی هستند.

علائم تومور هیپوفیز

چند نمونه از شایعترین علائم تومور مغزی در حالت هیپوفیز به شرح زیر است:

  • سردرد
  • مشکلات بینایی
  • تغییرات در رفتار
  • تغییرات در سطوح هورمونی

 

تومور متاستاز مغزی

تومورهای متاستاز مغزی یا تومورهای ثانویه مغزی برخلاف سایر تومورهای مغزی از سلول‌های خود مغز تکثیر نمی‌شوند. این سلول‌ها در سایر قسمت‌های بدن که سرطان وجود دارد تشکیل می‌شوند و از طریق جریان خون به مغز منتقل می‌شوند. تومورهای متاستاتیک مغز با علائمی مشابه تومورهای اولیه مغزی ظاهر می‌شوند.

چند نمونه از شایعترین علائم تومور مغزی در حالت متاستاتیک:

  • سردرد شدید
  • تشنج
  • از دست دادن حافظه کوتاه مدت
  • تغییرات در شخصیت یا رفتار
  • ضعف در یک طرف بدن
  • مشکلات در ایجاد تعادل

علل تومور مغزی و عوامل هشدار دهنده آن

هنوز علت دقیقی برای رشد تومورهای مغزی پیدا نشده است. برخی پزشکان بر این باورند که ممکن است ربطی به ژن‌های یک فرد یا محیط او یا هر دو داشته باشد؛ البته در یک دید کلی شایع‌ترین دلایل تومور مغزی می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

  • سرطان‌هایی که از سایر قسمت‌های بدن پخش می‌شوند.
  • برخی شرایط ژنتیکی که فرد را مستعد تولید بیش از حد سلول‌های خاص می‌کند.
  • قرار گرفتن در معرض برخی از اشکال تشعشع.

 

درجه بندی تومور مغزی

درجه یک تومور مغزی، میزان جدی بودن آن را مشخص می‌کند. با استفاده از نمونه بیوپسی، آسیب‌شناس تومور را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند تا درجه آن را تعیین کند. درجه بندی تومور مغزی از مقیاس ۱ (کمترین تهاجمی) تا ۴ (تهاجمی ترین) دسته‌بندی می‌شود که هر کدام از این درجه‌بندی درمان ویژه خود را می‌طلبد. در ادامه به علائمی که مربوط به این درجه‌بندی است می‌پردازیم:

 

  1. شایعترین علائم تومور مغزی درجه یک
  • خوش‌خیم (غیر‌سرطانی)
  • آهسته رشد می‌کند
  • معمولاً با بقای طولانی مدت همراه است
  • در بزرگسالان نادر است.
  1. شایعترین علائم تومور مغزی درجه دو
  • رشد نسبتا کند
  • سلول‌ها در زیر میکروسکوپ کمی غیر‌طبیعی به نظر می‌رسند.
  1. شایعترین علائم تومور مغزی درجه سه
  • بدخیم (سرطانی)
  • به طور فعال سلول‌های غیرطبیعی را بازتولید می‌کند
  • سلول‌ها در زیر میکروسکوپ غیر طبیعی به نظر می‌رسند.
  1. شایعترین علائم تومور مغزی درجه چهار
  • بدخیم
  • تهاجمی‌ترین
  • به راحتی به قسمت‌های طبیعی نزدیک مغز گسترش می‌یابد
  • تومورها دارای مناطقی از سلول‌های مرده در مرکز خود هستند (به نام نکروز).

آیا می‌توان تومور مغزی بدون علامت داشت؟

تومورهای مغزی همیشه علائمی ایجاد نمی‌کنند؛ در واقع، بیشترین تومور مغزی ایجاد شده در بزرگسالان، مننژیوم است که آنقدر آهسته رشد می‌کند که اصلا مورد توجه قرار نمی‌گیرد. به همین دلیل است که اغلب افراد خیلی دیر متوجه رشد تومور مغزی می‌شوند.

به طور کلی می‌توان گفت، تومورها ممکن است علائمی از خود نشان ندهند تا زمانی که به اندازه کافی بزرگ شوند و شروع به آسیب زدن به بافت‌های سالم داخل مغز کنند. بنابراین توصیه می‌شود از چکاپ در فواصل زمانی مشخص غافل نشوید، خصوصا اگر دچار علائمی جزئی از مواردی که در بالا ذکر گردید، شده‌اید.

درمان تومورهای مغزی

درمان تومور مغزی بسته به تشخیص جراح تومور مغزی و نوع تومور متفاوت است. اگر شایعترین علائم تومور مغزی را دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید. درمان بیمار با توجه به موارد زیر آغاز می‌شود:

  • نوع تومور
  • جای تومور
  • چقدر بزرگ است و چقدر گسترش یافته است
  • چقدر سلول‌ها غیر طبیعی هستند
  • سلامت و تناسب اندام کلی شماتشخیص تومور مغزی

روش‌های درمانی تومورهای مغزی به قرار زیر است:

  • استروئیدها: پس از تشخیص تومور مغزی، ممکن است استروئیدها برای کمک به کاهش تورم اطراف تومور تجویز شوند.
  • داروهایی برای کمک به رفع علائم: از داروهای دیگر می‌توان برای کمک به سایر علائم تومورهای مغزی استفاده کرد، مانند داروهای ضد صرع برای تشنج و مسکن برای سردرد.
  • عمل جراحی: جراحی تومور مغزی  اغلب برای حذف تومورهای مغزی استفاده می‌شود؛ هدف از عمل، حذف هر چه بیشتر بافت غیرطبیعی تا حد امکان است.
  • رادیوتراپی و شیمی درمانی: حذف تمام تومور همیشه امکان‌پذیر نیست، بنابراین درمان بیشتر با پرتودرمانی یا شیمی درمانی ممکن است برای درمان سلول‌های غیر‌طبیعی باقیمانده مورد نیاز باشد.

نتیجه گیری و جمع بندی

تومور مغزی، توده‌ای از سلول‌های غیر‌طبیعی است که در مغز افراد رشد می‌کند. تومورها می‌توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند؛ تومورهای خوش‌خیم به کندی رشد می‌کنند و در یک ناحیه باقی می‌مانند و بعید است که به قسمت‌های دیگر بدن منتقل شوند؛ تومورهای بدخیم سرطانی هستند و می‌توانند به سایر نواحی مغز یا بدن سرایت کنند؛ تومورها از لحاظ وخامت درجه بندی یک تا چهار دارند، که برای هر درجه درمان مناسب از طرف پزشک توصیه می‌شود.

از شایعترین علائم تومور مغزی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • سردرد
  • تشنج
  • مشکلات تعادل و هماهنگی
  • ضعف در یک طرف یا قسمتی از بدن
  • تهوع و استفراغ
  • گیجی
  • اختلال
  • از دست دادن بینایی
  • اختلال در حس بویایی یا چشایی
  • خواب آلودگی و خستگی
  • سرگیجه یا از دست دادن هوشیاری
  • تغییر در شخصیت و نحوه رفتار شما، به عنوان مثال، تحریک پذیری
  • تغییر در نحوه فکر شما
  • اختلال عملکرد غدد درون ریز

اگر به یک یا چند مورد از علائم تومور مغزی دچار هستید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا بیماری در همان مراحل ابتدایی تشخیص داده و درمان شود.